{"id":14,"date":"2012-10-21T08:31:09","date_gmt":"2012-10-21T08:31:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.koleje.szprotawa.org.pl\/test\/?page_id=14"},"modified":"2015-07-23T17:52:13","modified_gmt":"2015-07-23T17:52:13","slug":"z-gora-szprotawa","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/www.koleje.szprotawa.org.pl\/test\/z-gora-szprotawa\/","title":{"rendered":"Z. G\u00f3ra – Szprotawa"},"content":{"rendered":"

Pomys\u0142 po\u0142\u0105czenia lini\u0105 kolejow\u0105 Zielonej G\u00f3ry i Szprotawy narodzi\u0142 si\u0119 jeszcze w XIX wieku. W styczniu 1897 roku w Siecieborzycach odby\u0142o si\u0119 spotkanie po\u015bwi\u0119cone budowie wspomnianej linii kolejowej. Ustalono wtedy, \u017ce grunty pod budow\u0119 linii zostan\u0105 przekazane za darmo, tak aby obni\u017cy\u0107 koszty budowy. Poniewa\u017c pa\u0144stwo Niemieckie nie by\u0142o zainteresowane budow\u0105 linii, nale\u017ca\u0142o poszuka\u0107 prywatnego inwestora (M. Zarzycki, Przej\u0119cie przez PKP i upa\u0144stwowienie kolejki lokalnej Zielona G\u00f3ra – Szprotawa [w:] Rocznik Lubuski, tom 31, cz\u0119\u015b\u0107 2, 2005 r.).<\/p>\n

\"\"<\/center><\/p>\n

Jednym z \u017cywotnie zainteresowanych budow\u0105 by\u0142 Fryderyk Lenz, przedsi\u0119biorca kolejowy. W 1908 roku stworzy\u0142 on projekt przebiegu linii zaakceptowany przez w\u0142adze lokalne. W sk\u0142ad grupy udzia\u0142owc\u00f3w powstaj\u0105cej sp\u00f3\u0142ki kolejowej, kt\u00f3ra mia\u0142a zaj\u0105\u0107 si\u0119 budow\u0105 weszli m. in.:
\n– firma Lenz (zajmowa\u0142a si\u0119 eksploatacj\u0105 linii);
\n– pa\u0144stwo pruskie;
\n– powiaty Szprotawa, Zielona G\u00f3ra, Ko\u017cuch\u00f3w, \u017baga\u0144;
\n– miasto Szprotawa;
\n– 46 os\u00f3b prywatnych.
\nSp\u00f3\u0142ka zosta\u0142a zarejestrowana 31.05.1910 r. Akcjonaruszom sp\u00f3\u0142ki wydawano nast\u0119puj\u0105ce dokumenty akcji (aby uzyska\u0107 powi\u0119kszenie kliknij na obrazek):<\/p>\n

\"\"<\/a><\/center><\/p>\n

Koncesj\u0119 na budow\u0119 udzia\u0142owcy uzyskali 21 czerwca 1910 roku. Budowa linii rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 18.07.1910 r. i trwa\u0142a tylko nieco ponad rok. D\u0142ugo\u015b\u0107 trasy wynios\u0142a 50,75 km. Aby zredukowa\u0107 koszty budowy trasa by\u0142a prowadzona po niemal p\u0142askim terenie. Zaistnia\u0142a jedynie konieczno\u015b\u0107 budowy przepraw nad okolicznymi rowami i rzeczkami. Jak podkre\u015bla M. Zarzycki torowisko by\u0142o zbudowane z sosnowych podk\u0142ad\u00f3w, na kt\u00f3rych zamocowano szyny typu 5 o d\u0142ugo\u015bci 10 metr\u00f3w. Budowa by\u0142a na tyle uproszczona, \u017ce na ca\u0142ej trasie zainstalowano tylko 1 urz\u0105dzenie zabezpieczaj\u0105ce ruch (semafor). M\u015bci\u0142o si\u0119 to na szybko\u015bci przejazdu, predko\u015b\u0107 by\u0142a ograniczona do 35 km\/h ([w:] M. Zarzycki opcit). Uroczyste otwarcie linii nast\u0105pi\u0142o 30.09.1911 r., a 1 pa\u017adziernika ruszy\u0142 zgodnie z rozk\u0142adem jazdy pierwszy poci\u0105g osobowo – towarowy.<\/p>\n

Kolejka prowadzi\u0142a przez nast\u0119puj\u0105ce miejscowo\u015bci: Szprotawa, Kartowice (przystanek kolejowy), Witk\u00f3w (zachowany budynek stacyjny), Siecieborzyce (zachowany budynek restauracji kolejowej i brukowany peron), Stypu\u0142\u00f3w (linia krzy\u017cowa\u0142a si\u0119 ze szlakiem Ko\u017cuch\u00f3w – \u017baga\u0144), Chotk\u00f3w, Wich\u00f3w, D\u0119biczka, Radwan\u00f3w, Jarogniewice, Ochla, J\u0119drzych\u00f3w, Zielona G\u00f3ra. Z og\u00f3lnej liczby 75,97 ha sp\u00f3lka kolejowa w\u0142ada\u0142a 68,93 ha. Pozosta\u0142e grunty znajdowa\u0142y si\u0119 w r\u0119kach prywatnych m. in. Oskara Kliema, Anny i Gustawa Horlitz\u00f3w, Karola Kunde ([w:] M. Zarzycki opcit).<\/p>\n

\"\"
\nPrzystanek kolejowy w Siecieborzycach (zdj\u0119cie opublikowane na stronie http:\/\/www.kolejka.ptkraj.pl\/?mod=46 )<\/center><\/p>\n

Administracja sp\u00f3\u0142ki znajdowa\u0142a si\u0119 w Zielonej G\u00f3rze. Sp\u00f3\u0142k\u0105 zarz\u0105dza\u0142a dziesi\u0119cioosobowa rada nadzorcza oraz dwuosobowy zarz\u0105d. W sk\u0142ad rady wchodzili burmistrzowie miast, starostowie powiat\u00f3w oraz lokalna elita gospodarcza (przemys\u0142owcy). Kolejka zatrudnia\u0142a w Zielonej G\u00f3rze 29 urz\u0119dnik\u00f3w i 40 robotnik\u00f3w. W Szprotawie i Stypu\u0142owie obs\u0142ug\u0119 zapewniali kolejarze kolei pa\u0144stwowej. Stacje i przystanki w innych miejscowo\u015bciach obs\u0142ugiwali agenci. W Zielonej G\u00f3rze znajdowa\u0142y si\u0119 warsztaty naprawcze z wie\u017c\u0105 wodn\u0105 mieszczace si\u0119 tu\u017c ko\u0142o dworca przy ul. Ogrodowej (obecnie rozebrane), od torowisk kolejki odchodzi\u0142y tak\u017ce liczne bocznice m. in. do browaru, rze\u017ani, winiarni itd.<\/p>\n

W Szprotawie kolejka posiada\u0142a obrotnic\u0119 dla parowoz\u00f3w, kana\u0142 oczystkowy, urz\u0105dzenia do naw\u0119glania oraz nawodnienia parowoz\u00f3w (\u017curaw w\u0119glowy oraz zbiornik wodny). Peron kolejki znajdowa\u0142 si\u0119 na p\u00f3\u0142noc od istniej\u0105cych torowisk linii G\u0142og\u00f3w – \u017baga\u0144. Doprowadzono do niego d\u0142ugie przej\u015bcie podziemne. Ponadto dokonano przed\u0142u\u017cenia istniej\u0105cego wiaduktu kolejowego, aby m\u00f3c przeprowadzi\u0107 przez niego torowisko w kierunku stacji. Na terenie Szprotawy funkcjonowa\u0142y 2 bocznice. Jedna prowadzi\u0142a do cegielni (wi\u0119cej informacji na ten temat ju\u017c nied\u0142ugo).<\/p>\n

\"\"<\/center><\/p>\n

Jako, \u017ce trasa kolejki bieg\u0142a przez obszary przede wszystkim rolnicze i le\u015bne, podstawowym przewo\u017conym przez ni\u0105 towarem by\u0142o drewno i p\u0142ody rolne, g\u0142\u00f3wnie ziemniaki. W 1938 r. wyekspediowano 44 ty\u015b. ton tych towar\u00f3w. P\u00f3\u017aniej, w latach 1939 – 1944 wi\u0119kszo\u015b\u0107 przewo\u017conych towar\u00f3w stanowi\u0142y produkty stalowe Beuchelta, kt\u00f3re to zielonog\u00f3rskie zak\u0142ady kooperowa\u0142y ze szprotawska hut\u0105 Wilhelma. Wed\u0142ug M. Zarzyckiego po linii kursowa\u0142y tak\u017ce sk\u0142ady kolei pa\u0144stwowej.<\/p>\n

W czasie I i II wojny \u015bwiatowej z us\u0142ug kolejki korzysta\u0142o wojsko z garnizon\u00f3w w Szprotawie, \u017baganiu i Ko\u017cuchowie. Do lata 1914 r. ze stacji wyj\u015bciowej w Zielonej G\u00f3rze, lini\u0119 obs\u0142ugiwa\u0142y trzy sk\u0142ady osobowo – towarowe na dob\u0119 (w 1913 roku przewieziono 113 164 osoby). W soboty i niedziele uruchamiano dodatkowy sk\u0142ad osobowy do stacji Bronisz\u00f3w (Brunzelwaldau). Ruch osobowy jednak systematycznie mala\u0142. W 1929 roku przewiziono 50 122 osoby. W tym te\u017c roku sp\u00f3\u0142ka po raz pierwszy odnotowa\u0142a strat\u0119 ([w:] M. Zarzycki). Na prze\u0142omie pa\u017adziernika i listopada 1930 roku z powodu powodzi i podmycia torowiska mi\u0119dzy Ochl\u0105 a Broniszowem nie kursowa\u0142y poci\u0105gi, co tak\u017ce wp\u0142yn\u0119\u0142o na kondycj\u0119 finansow\u0105 sp\u00f3\u0142ki. W rozk\u0142adzie jazdy z 1935 roku do Szprotawy doje\u017cd\u017ca\u0142a tylko 1 para poci\u0105g\u00f3w. W 1938 r z us\u0142ug Lenza u. Comp. skorzysta\u0142o 9 309 pasa\u017cer\u00f3w (spadek o 90%). Prawdopodobnie spadek przewoz\u00f3w by\u0142 spowodowany systematycznym pogarszaniem si\u0119 infrstruktury kolejowej. Czas jazdy wyd\u0142u\u017ca\u0142 si\u0119, co mog\u0142o zniech\u0119ca\u0107 ludzi do podr\u00f3\u017cowania. W czasie II wojny rozk\u0142ad jazdy by\u0142 jeszcze publikowany, ale jak podkre\u015blaj\u0105 badacze (m. Jerczy\u0144ski oraz M. Zarzycki) o planowym rozk\u0142adzie nie mog\u0142o by\u0107 mowy. Wiadomym jest, \u017ce z tor\u00f3w korzysta\u0142o wojsko przewo\u017c\u0105c towary na potrzeby militarne.<\/p>\n

\"\"
\nParow\u00f3z kolejki na przystanku kol. w Kartowicach (zdj\u0119cie opublikowane w witrynie http:\/\/www.kolejka.ptkraj.pl\/?mod=46 )<\/center><\/p>\n

Kolejka posiada\u0142a 3 parowozy z firmy Vulcan (typu LAG 40), kt\u00f3re praktycznie dotrwa\u0142y do ko\u0144ca \u017cywotno\u015bci linii, to jest do jesieni 1944 r. Jeden z parowoz\u00f3w oznaczony numerem Vulcan 1911 2618 (1435 mm) s\u0142u\u017cy\u0142 kolejce do 1935 roku. Potem przeszed\u0142 do kolejki Deutsch – Krone – Virchow (DKV). W 1940 roku s\u0142u\u017cy\u0142 w Pommersche Landesbahnen (PLB). Od 1945 roku sta\u0142 si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 PKP, zmieniono oznaczenie na Tkh100 – 40. W barwach PKP s\u0142u\u017cy\u0142 do kasacji 06.07.62.<\/p>\n

Drugi parow\u00f3z Vulcan 1911 2617 (rozstaw 1435 mm) do 1945 roku s\u0142u\u017cy\u0142 w kolejce Szprotawa – Zielona G\u00f3ra. Potem s\u0142u\u017cy\u0142 w Oderbruchbahn (ObB), w 1950 roku zmieniono jego oznaczenie na DR 89 6141. Kasacja parowozu mia\u0142a miejsce 13.09.1965. Park wagon\u00f3w towarowych zainaugurowano z 10 wagonami, z czasem, stopniowo, powi\u0119kszono ich ilo\u015b\u0107 do 40 (kryte i bezdachowe, tzw. lory, do przewozu drewna). Tabor pasa\u017cerski sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z 8 wagon\u00f3w osobowych (z zielonog\u00f3rskiej fabryki Buechelta) i trzech pocztowo – baga\u017cowych.<\/p>\n

Po zako\u0144czeniu wojny pracownicy DOKP w Poznaniu dokonali zabezpieczenia infrastruktury linii oraz przyst\u0105pili do inwentaryzacji jej maj\u0105tku (m. Zarzycki). Linia zosta\u0142a uznana za nieczynn\u0105. Zgodnie z pierwszym raportem z inwentaryzacji obublikowanym w artykule M. Zarzyckiego stan linii przedstawia\u0142 si\u0119 nast\u0119puj\u0105co “Nawierzchnia typu lekkiego […] podsypka \u017cwirowa mocno zanieczyszczona […] stan toru pozwala tylko na kursowanie parowoz\u00f3w o nacisku na o\u015b 11 ton”. Ograniczono tak\u017ce pr\u0119dko\u015b\u0107 przejazdu do 20 km\/h.<\/p>\n

\"\"
\nRozk\u0142ad jazdy<\/center><\/p>\n

Przepustowo\u015b\u0107 poci\u0105g\u00f3w okre\u015blono na 4 pary poci\u0105g\u00f3w na dob\u0119. Od 1946 roku linia by\u0142a okre\u015blana jako chwilowo nieczynna lub w odbudowie. Nie prowadzono ni\u0105 \u017cadnych poci\u0105g\u00f3w pasa\u017cerskich, kursowa\u0142y jedynie sk\u0142ady z repatriantami lub towarowe wywo\u017c\u0105ce demontowany maj\u0105tek ziem zachodnich. Na linii wykonano tylko proste naprawy, tak aby umo\u017cliwi\u0107 transport. Uszkodzenia na stacji w Szprotawie oszacowano na 75% (M. Zarzycki). W 80% uszkodzeniom uleg\u0142y urz\u0105dzenia zabezpieczaj\u0105ce ruch. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zwrotnic uznano za zu\u017cyte.<\/p>\n

W 1947 roku upa\u0144stwowiono sp\u00f3\u0142k\u0119. protok\u00f3\u0142 finalizuj\u0105cy proces upa\u0144stwowienia linii sporz\u0105dzono 2 wrze\u015bnia 1947 roku w biurze Naczelnika Biura Prawnego DOKP Pozna\u0144 (M. Zarzycki opcit). W 1951 roku potwierdzono wszystkie decyzje dotycz\u0105ce upa\u0144stwowienia linii. Kolejka mia\u0142a by\u0107 odbudowana w ramach planu 6 letniego. Nigdy jednak do tego nie dosz\u0142o. Linia stopniowo zaczyna\u0142a zarasta\u0107 krzewami i popada\u0107 w ruin\u0119. Do 1955 roku – najd\u0142u\u017cej kursowa\u0142y jeszcze sk\u0142ady po odcinku Szprotawa – Stypu\u0142\u00f3w. Pozosta\u0142e torowiska rozebrano ju\u017c wcze\u015bniej. Ze wzgl\u0119du na nierentowno\u015b\u0107 zdecydowano o rozbi\u00f3rce linii.<\/p>\n

\"\"
\nRozk\u0142ad jazdy kolejki z 1914 roku<\/center> <\/p>\n

\"\"
\nRozk\u0142ad jazdy kolejki z 1927 roku<\/center> <\/p>\n

\"\"
\nRozk\u0142ad jazdy kolejki z 1939 roku<\/center> <\/p>\n

\"\"
\nRozk\u0142ad jazdy kolejki z lat 1941\/42<\/center> <\/p>\n

\"\"
\nprzedostatni rozk\u0142ad jazdy kolejki z lat 1944\/45<\/center> <\/p>\n

\"\"
\nOstatni rozk\u0142ad jazdy kolejki z 1945 roku<\/center><\/p>\n

rozk\u0142ady z lat 1914, 1927 i 1945 oracowano na podstawie danch ze strony www.kolejka.ptkraj.pl.<\/p>\n

Zdj\u0119cia infrastruktury kliknij tutaj >>><\/strong><\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Na koniec nale\u017cy doda\u0107, \u017ce dzi\u0119ki staraniem mi\u0142o\u015bnik\u00f3w kolei Szprotawskiej dosz\u0142o do upami\u0119tnienia tej\u017ce kolejki poprzez nadanie jej imienia parkowi w Zielonej G\u00f3rze po\u0142o\u017conemu w okolicach dworca Zielona G\u00f3ra – G\u00f3rne Miasto. Rada Miasta Zielona G\u00f3ra przyj\u0119\u0142a stosown\u0105 uchwa\u0142\u0119 29.01.2013.\u00a0\u00a0W maju 2014 roku dzi\u0119ki wsparciu finansowemu samorz\u0105d\u00f3w lokalnych sprowadzono parow\u00f3z T3 z Suchej Beskidzkiej. Tego typu pojazdy obs\u0142ugiwa\u0142y kiedy\u015b ruch na kolejce, dzi\u0119ki czemu ten parow\u00f3z stanie si\u0119 jednym z eksponat\u00f3w. Na razie umiejscowiono go w Czerwie\u0144sku. Za kilka lat zostanie przetransportowany do Zielonej G\u00f3ry, gdzie w okolicach stacji G\u00f3rne Miasto utworzono dla niego godne miejsce. W pa\u017adzierniku 2014 roku za pieni\u0105dze uzyskane z bud\u017cetu obywatelskiego dokonano budowy peronu ko\u0142o umiejscowionego wcze\u015bniej fragmentu toru pochodz\u0105cego z kolejki zdemontowanego w czasie budowy trasy rowerowej. Tam tak\u017ce zamontowano po renowacji semafor wraz z tarcz\u0105 sprowadzony z dawnej stacji w K\u0142obuczynie. To w\u0142a\u015bnie w tym miejscu stanie parow\u00f3z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pomys\u0142 po\u0142\u0105czenia lini\u0105 kolejow\u0105 Zielonej G\u00f3ry i Szprotawy narodzi\u0142 si\u0119 jeszcze w XIX wieku. W styczniu 1897 roku w Siecieborzycach odby\u0142o si\u0119 spotkanie po\u015bwi\u0119cone budowie wspomnianej linii kolejowej. Ustalono wtedy, \u017ce grunty pod budow\u0119 linii zostan\u0105 przekazane za darmo, tak aby obni\u017cy\u0107 koszty budowy. Poniewa\u017c pa\u0144stwo Niemieckie nie by\u0142o zainteresowane budow\u0105 linii, nale\u017ca\u0142o poszuka\u0107 prywatnego … Czytaj dalej Z. G\u00f3ra – Szprotawa<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.koleje.szprotawa.org.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.koleje.szprotawa.org.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.koleje.szprotawa.org.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.koleje.szprotawa.org.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.koleje.szprotawa.org.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.koleje.szprotawa.org.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.koleje.szprotawa.org.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}